Zientzia Kaiera


Itsas hondora iritsi dira garbigailuetako mikrozuntzak

Hegoaldeko Europako itsasoetan pilatzen diren mikrozuntzen lehen inbentarioa egin dute zientzialariek, eta material horiek itsas hondoetan barra-barra biltzen direla egiaztatu ahal izan dute. Kantauri itsasoan dago halako material gehiena.

https://zientziakaiera.eus/2018/11/28/itsas-hondora-iritsi-dira-garbigailuetako-mikrozuntzak/

Lurraren lehen tomografia egin dute, neutrinoak erabilita

Neutrino atmosferikoek Lurra zeharkatzean egiten duten ibilbidea jarraituta, orain arte teknika geofisiko tradizionalekin baino neurtu ezin ziren hainbat parametro neurtzeko gai izan dira zientzialariak; tartean, planetaren dentsitatearen banaketa.

https://zientziakaiera.eus/2018/11/21/lurraren-lehen-tomografia-egin-dute-neutrinoak-erabilita/

Asmaren eta kutsaduraren arteko lotura, zenbakitan jarrita

Aurrenekoz, kutsaduraren ondorioz eragindako asma-krisiak jota, ospitaleetako larrialdi zerbitzuetara mundu osoan egindako bisitaldien estimazioa egin dute. Bereziki, partikula finak eta ozono troposferikoa dira gaixotasunaren abiapuntuan dauden poluitzaileak.

https://zientziakaiera.eus/2018/11/14/asmaren-eta-kutsaduraren-arteko-lotura-zenbakitan-jarrita/

Gasen isurketa gutxitzea ez da nahikoa: elikadura aldatu beharra dago

  1. urtean klima-aldaketa atzera bueltarik gabekoa izatea nahi ez badugu, ezinbestean munduko populazioaren dietak aldatu behar direla ohartarazi du zientzialari talde batek.

https://zientziakaiera.eus/2018/11/07/gasen-isurketa-gutxitzea-ez-da-nahikoa-elikadura-aldatu-beharra-dago/

Neandertalen arnasketa sistema argitu dute, toraxaren berreraiketari esker

Kebara 2 izeneko neandertalaren toraxa berreraiki dute, hiru dimentsiotan; horri esker ondorioztatu dute neandertalen arnasketa bereziki lotuta dagoela diafragmari, eta ez horrenbeste kaxa torazikoari.

https://zientziakaiera.eus/2018/10/31/neandertalen-arnasketa-sistema-argitu-dute-toraxaren-berreraiketari-esker/

Gatza maien ekonomiaren funtsezko osagarria izan zela berretsi dute

Belizen aurkitutako harri tresnen analisian abiatuta, arkeologoek ondorioztatu dute maiek gatza baliatzen zutela elikagaiak kontserbatzeko eta merkataritza-trukaketetan erabiltzeko.

https://zientziakaiera.eus/2018/10/24/gatza-maien-ekonomiaren-funtsezko-osagarria-izan-zela-berretsi-dute/

Auzokide berria du Eguzki-sistemak, eta planeta erraldoi baten adierazle izan liteke

300 kilometroko diametroa besterik ez duen objektu berria aurkitu dute astronomoek, eta Iratxoa ezizena eman diote. Bederatzigarren planetaospetsuaren adierazle izan litekeela iradoki dute astronomoek.

https://zientziakaiera.eus/2018/10/17/auzokide-berria-du-eguzki-sistemak-eta-planeta-erraldoi-baten-adierazle-izan-liteke/

Kideak zaintzeak ordainsaria dakar, sari ebolutiboa bederen

Historiaurreko gizakiek gaixoak zaintzeko familiatik harago eratu zituzten estruktura sozialak eboluzioaren giltzarrietako bat izan zirela proposatu du antropologo talde batek.

https://zientziakaiera.eus/2018/10/10/kideak-zaintzeak-ordainsaria-dakar/

Salaketa faltsuak atzemateko gai den softwarea garatu du Poliziak

VeriPol izeneko sistemak adimen hizkuntzaren prozesamendua eta ikasketa automatikoa baliatzen ditu salaketetan jasotako testuak aztertzeko eta bertan idatzita dagoenaren inguruko “ebazpen” bat emateko. %91 asmatzen omen du.

https://zientziakaiera.eus/2018/10/03/salaketa-faltsuak-atzemateko-gai-den-softwarea-garatu-du-poliziak/

Adimen artifizialari buruz seriotasunez hitz egiteko ordua iritsi da

Teknologia honen garapenak dituen abantailez eta arriskuez ohartuta, adimen artifizialaren inguruan aritzen diren agente guztiek partekatutako erantzukizuna izan behar dutela proposatu dute zientzialariek.

https://zientziakaiera.eus/2018/09/26/adimen-artifizialari-buruz-seriotasunez-hitz-egiteko-ordua-iritsi-da/

Ez pentsa guztia sena denik: migratzen ere ikasi behar da

Animalien migrazioan instintua oinarri garrantzitsua dela uste da, baina ungulatuekin egindako azterketa zabal baten ostean ekologo talde batek ondorioztatu du transmisio kulturala ere funtsezkoa izan daitekeela.

https://zientziakaiera.eus/2018/09/19/ez-pentsa-guztia-sena-denik-migratzen-ere-ikasi-behar-da/

STEVE, aurora dirudien fenomeno misteriotsu agurgarri hori

Zeruetan agertzen den purpura koloreko marra bat auroratzat jo izan da orain arte, baina artikulu berri batean zientzialariek proposatu dute beste zerbait dela.

https://zientziakaiera.eus/2018/09/12/steve-aurora-dirudien-fenomeno-misteriotsu-agurgarri-hori/

Klima eta neandertalen amaiera: aspaldiko eztabaida azaleratu da berriro

Duela 44.000-40.000 urte izandako hotzaldiak neandertalen desagerpenean funtsezkoak izan zirela proposatu dute ikerketa batean, baina aditu guztiak ez daude ados ondorio horrekin.

https://zientziakaiera.eus/2018/09/04/klima-eta-neandertalen-amaiera-aspaldiko-eztabaida-azaleratu-da-berriro/

Inoiz baino oxigeno gutxiago dago Itsaso Baltikoan, eta nekazaritzarena omen da errua

XX. mendean Itsaso Baltikoko oxigeno mailak azken 1.500 urtetako txikienak izan dira, ikerketa baten arabera. Arrazoien artean, nekazaritzaren jardueran eta hirietako ur zikinetan sortzen diren nutrienteak aipatu dituzte zientzialariek.

https://zientziakaiera.eus/2018/07/25/inoiz-baino-oxigeno-gutxiago-dago-itsaso-baltikoan-eta-nekazaritzarena-omen-da-errua/

Ikusten ez den partikula batek ate berria ireki du astronomian

Aurrenekoz, energia altuko neutrino baten jatorria argitu dute astrofisikariek: 3.700 milioi argi urtera dagoen galaxia batean sortutakoa da. Aurkikuntzak unibertsoa ikertzeko bide berria ireki dezake, astronomia multi-mezularian sakonduz.

https://zientziakaiera.eus/2018/07/18/ikusten-ez-den-partikula-batek-ate-berria-ireki-du-astronomian/

Argi artifiziala izan daiteke intsektuen gainbeheraren errudunetako bat

Planetako intsektuen populazioa gainbeheran ari dela argi dute zientzialariek, baina ez dago batere garbi zeintzuk diren zioak. Ikertzaile talde batek argi artifiziala susmagarritzat jotzeko arrazoiak bildu ditu.

https://zientziakaiera.eus/2018/07/11/argi-artifiziala-izan-daiteke-intsektuen-gainbeheraren-errudunetako-bat/

Une batez, ahaztu futbolaz, hauxe baita benetako ‘Mundiala’: planetako lurren hiru laurdenak narriatuta daude

Azterketa zabal baten ostean, planetako lurren egoeraz ohartarazi du Europako Batzordeak. Urtero, Europako Batasunaren erdiaren tamaina duen eremua narriatzen da.

https://zientziakaiera.eus/2018/07/04/une-batez-ahaztu-futbolaz-hauxe-baita-benetako-mundiala-planetako-lurren-hiru-laurdenak-narriatuta-daude/

Biziaren arrastoa jarraitzeko, begiratu plaken tektonikari

Orain arte biologiaren ikuspuntutik arreta gutxi jaso du plaken tektonikak, baina azken ikerketek iradokitzen dute rol garrantzitsua jokatu duela biziaren garapenean; horregatik, espazioan ere horren bila ari dira.

https://zientziakaiera.eus/2018/06/27/biziaren-arrastoa-jarraitzeko-begiratu-plaken-tektonikari/

Iluntasuna da, gero eta gehiago, animalien ‘territorio libre’ bakarra

Gizakiaren eragina dela eta, gaueko bizimodua indartzen ari da ugaztunen artean: animaliak giza jarduerarik gabeko eremuen bila joaten dira, baina hauek ere gero eta urriagoak dira, eta animaliek iluntasunean hartu behar dute aterpea.

https://zientziakaiera.eus/2018/06/20/iluntasuna-da-gero-eta-gehiago-animalien-territorio-libre-bakarra/

Aurpegiak ezagutzeko orduan, hobe gizakia eta makinak batera

Arlo forentseko adituek aurpegiak ezagutzeko duten abilezia neurtzen saiatu dira ikerketa batean, eta adimen artifizialaren “abileziarekin” ere alderatu dute. Ondorio garbia atera dute: gizakiak eta adimen artifizialak batera emaitza hoberenak lortzen dituzte.

https://zientziakaiera.eus/2018/06/13/aurpegiak-ezagutzeko-orduan-hobe-gizakia-eta-makinak-batera/

Sei zentimetroko harrixka batean dago hamar mila espezieren jatorria

Orain arte topatutako muskerrik zaharrenaren berri eman dute zientzialariek, eta horrek narrastien zuhaitz ebolutiboaren berrantolaketa ekarri du.

https://zientziakaiera.eus/2018/06/06/sei-zentimetroko-harrixka-batean-dago-hamar-mila-espezieren-jatorria/

Isolamendu sozialak garuna eraldatzen duela aurkitu dute

Isolamendu kronikoa ezarri dietenean, arratoiak erasokorragoak bihurtzen direla frogatu dute zientzialariek, haien garunean sustantzia kimiko berezi bat sortzen dutelako.

https://zientziakaiera.eus/2018/05/30/isolamendu-sozialak-garuna-eraldatzen-duela-aurkitu-dute/

Unibertsoa sortu eta “gutxira” kozinatu ziren lehen izarrak

Big Banga gertatu eta 250 milioi urtera jaiotako lehen izarren aztarna aurkitu dute astrofisikariek, ALMA eta VLT teleskopioen bitartez egindako behaketetan oinarrituz.

https://zientziakaiera.eus/2018/05/23/unibertsoa-sortu-eta-gutxira-kozinatu-ziren-lehen-izarrak/

Ofiziala da honezkero: eguraldi eskasak marmarti egiten gaitu eta eguraldi onak, zoriontsuago

Sare sozialetan zabaldutako milioika mezu aztertuta, ondorio garbia atera dute ikertzaileek: eguraldiak eragina dauka gizakien gogo-aldartean.

https://zientziakaiera.eus/2018/05/16/ofiziala-da-honezkero-eguraldi-eskasak-marmarti-egiten-gaitu-eta-eguraldi-onak-zoriontsuago/

Antibiotikoa jateko gai diren bakterioen trikimailua

Ikertzaile talde batek aurkitu du lurzoruan bizi diren hainbat bakteriok penizilina “jateko” erabiltzen duten estrategia; ezagutza hori antibiotiko hobeagoak lortzeko erabiltzea espero dute.

https://zientziakaiera.eus/2018/05/09/antibiotikoa-jateko-gai-diren-bakterioen-trikimailua/

Marterako bidaia prestatzen: hobe ahalik eta gehien mugitzea

Espazio bidaia luze batek izango lituzkeen ondorioak aztertzen saiatu dira zientzialariak, eta ondorio garbia atera dute: oxigenoren eskasia baino, jarduera fisikoaren falta izango da erabakigarriena.

https://zientziakaiera.eus/2018/05/02/marterako-bidaia-prestatzen-hobe-ahalik-eta-gehien-mugitzea/

Urpekaritzarako egokitzapen genetikoa identifikatu dute, aurrenekoz

Indonesian bizi diren Bajau herriko kideek uraren azpian denbora gehiago emateko duten gaitasuna egokitzapen genetiko bati esker garatu dela azaleratu du ikerketa batek.

https://zientziakaiera.eus/2018/04/25/urpekaritzarako-egokitzapen-genetikoa-identifikatu-dute-aurrenekoz/

Bihotz muskulu baten moduan aritzen den ehuna eraiki dute

Zelula amatan abiatuta, ikertzaile talde batek giza bihotz muskulu baten antzera aritzen den ehuna sortzea lortu du. Aurrerapenak bide berriak ireki dezake bihotz ehun artifizialak sortzeko eta kardiologiari buruzko ikerketak egiteko.

https://zientziakaiera.eus/2018/04/18/bihotz-muskulu-baten-moduan-aritzen-den-ehuna-eraiki-dute/

Galaxiaren erdialdean milaka zulo beltz daudela kalkulatu dute

Hamabi zulo beltz bitar antzemateko gai izan dira astrofisikariak, estruktura horiek sortzen dituzten X izpien analisiari esker. Ondorioztatu dutenez, gure galaxiaren erdialdetik gertu milaka zulo beltz egon daitezke.

https://zientziakaiera.eus/2018/04/11/7847/

Haurdunaldiko goragale larria bi generekin lotu dute

Zenbait haurdunalditan goragaleak eta oka asko egitea eragiten dituen hipermesiaren atzean GDF15 eta IGFBP7 geneak daudela proposatu du ikertzaile talde batek; horrek gaitza arintzeko itxaropena piztu du.

https://zientziakaiera.eus/2018/04/04/haurdunaldiko-goragale-larria-bi-generekin-lotu-dute/

Itsaspeko eremu berria aurkeztu dute: arrarofotikoa

Uharrizko itsasoetan, 130 eta 300 metroko sakoneran, orain arte gutxi ikertu den eremu biologiko bat aldarrikatu du ikertzaile talde batek. Arrarofotiko izendatu dute, eta arrain askoren aterpea dela erakutsi dute.

https://zientziakaiera.eus/2018/03/28/itsaspeko-eremu-berria-aurkeztu-dute-arrarofotikoa/

Duela 300.000 urte kokatu dute lehen giza sareen agerpena

Afrikako ekialdean duela 300.000 urte inguru bizi ziren gizakiek distantzia handietan lehengaiak garraiatzen zituztela proposatu du ikertzaile talde batek.

https://zientziakaiera.eus/2018/03/21/duela-300-000-urte-kokatu-dute-lehen-giza-sareen-agerpena/

Burdin Aroko erritu bat polo magnetikoen inbertsioa hobeto ezagutzeko bide

Aztarna arkeologikoak ikertuta, zientzialari talde batek aukera izan du azken mendeetan Hegoaldeko Afrikan izan diren eremu magnetikoaren aldaketak ezagutzeko. Diotenez, bertan egon daiteke polo magnetikoen inbertsioaren gakoa.

https://zientziakaiera.eus/2018/03/14/burdin-aroko-erritu-bat-polo-magnetikoen-inbertsioa-hobeto-ezagutzeko-bide/

Ilargiaren sorrerari buruzko teoria berria plazaratu dute

Proposatutako teoriaren arabera, Ilargia ez zen sortu talka baten ondoren jaurtikitako Lurraren zati batetik; horren ordez, Lurrarekin batera sortu zela diote, “synestia” deritzon estruktura baten barruan.

https://zientziakaiera.eus/2018/03/07/ilargiaren-sorrerari-buruzko-teoria-berria-plazaratu-dute/

Bonobo eta txinpantzeen komunikazio-keinuak, esanahi bereko hizkera

Bonoboek dituzten komunikazio keinuen inguruko datu-basea osatu dute ikertzaileek. Animalien portaera behatuta, keinu gehienak txinpantzeek erabiltzen dituztenekin bat datozela konturatu dira.

https://zientziakaiera.eus/2018/02/28/bonobo-eta-txinpantxeen-komunikazio-keinuak-esanahi-bereko-hizkera/

Zeruko keinukari erraldoien misterioa goitik behera azaltzea lortu dute

Aurrenekoz, aurora taupakarien sorreraren mekanismoa argitzea lortu dute zientzialariek. Lurreko behatokiak eta satelite bidezko neurketak baliatu dituzte horretarako.

https://zientziakaiera.eus/2018/02/21/zeruko-keinukari-erraldoien-misterioa-goitik-behera-azaltzea-lortu-dute/

Hotzetik etorritako molekulek etorkizun oparoa izan dezakete

Planetako eremurik hotzenetako bakterioek sortutako molekula tentsioaktiboak industrian erabiltzeko modukoak izan daitezkeela proposatu dute Alemaniako ikertzaileek.

https://zientziakaiera.eus/2018/02/14/hotzetik-etorritako-molekulek-etorkizun-oparoa-izan-dezakete/

Faltsutzeei aurre egiteko, lur arraroetan oinarritutako kodetze sistema

Lur arraroen bitartez “margotutako” harea erabilita, kodetze sistema eraiki du Danimarkako ikertzaile talde batek. Argia islatzean sortzen den ausazko patroia dago teknikaren oinarrian.

https://zientziakaiera.eus/2018/02/07/faltsutzeei-aurre-egiteko-lur-arraroetan-oinarritutako-kodetze-sistema/

Zeruan badira ibaiak, eta olatu erraldoiak eragiteko gai dira

Ipar Atlantikoko jet korronteak Europako muturreko eguraldian duen eragina argitu dute ikertzaileek. Zuhaitzen eraztunen analisiari esker, azken hiru mendeetan izan den klimaren nondik norakoak azaleratu dituzte.

https://zientziakaiera.eus/2018/01/31/zeruan-badira-ibaiak-eta-olatu-erraldoiak-eragiteko-gai-dira/

Usainen mundua izendatzeko gai den herria

Zaila egiten zaio gizakiari usainak izendatzea, baina hau ez da beti horrela izaten herri guztietan. Malakako penintsulan bizi diren bi herrirekin egindako esperimentuek iradoki dute ehiztari-biltzaileek usainak izendatzeko trebezia berezia dutela.

https://zientziakaiera.eus/2018/01/24/usainen-mundua-izendatzeko-den-herria/

Biziaren osagaiak, zerutik erorita

Bi meteoritotan materia organikoa aurkitu dute, gatz kristaletan babestuta. Zientzialariek proposatutakoaren arabera, ura zegoen ingurune batean sortu ziren biziaren osagai hauek, eguzki-sistema jaio eta gutxira.

https://zientziakaiera.eus/2018/01/17/biziaren-osagaiak-zerutik-erorita/

Kodetu al daiteke Historia? Kliodinamika baiezkoan dago

Historian garatu diren gizarteak modu zientifikoan ikertzeko modua dagoela diote Kliodinamika lantzen dutenek. Azterketa horiek errazteko, 400 gizarteren baino gehiagoren erradiografia erraldoia osatu dute.

https://zientziakaiera.eus/2018/01/10/kodetu-al-daiteke-historia-kliodinamika-baiezkoan-dago/

Onddoei esker ere eratu zen gaurko atmosfera

Lehen landareen bilakaeran gaur egungo atmosferaren eraketan onddoek izan zuten rola nabarmendu dute ikertzaileek. Onddoek egindako “sukalde lanari” esker garatu ahal izan ziren landareak.

https://zientziakaiera.eus/2018/01/03/7346/

Dinosauroek ere kaparrak zituzten

Anbar fosil batean kapar bat eta dinosauro baten luma batera ageri dira, duela 100 miloi urte izandako parasitismoaren adibide. Bigarren ale batean odola xurgatu berri zuen kaparra ageri da ere.

https://zientziakaiera.eus/2017/12/27/dinosauroek-ere-kaparrak-zituzten/

Jaun-andreok: hona hemen eszitonioa, materiaren egoera berria

Duela 50 urte aurreikusitako materiaren egoera berria egiaztatu dute zientzialariek, bereizmen handiko elektroskopia erabilita. Elektroi baten eta elektroi horrek berak atzean utzitako hutsunearen arteko lotura bitxian oinarritzen da eszitonioa.

https://zientziakaiera.eus/2017/12/20/jaun-andreok-hona-hemen-eszitonioa-materiaren-egoera-berria/

Ate-joka ari diren roboten landa gida

Osagarri organikoak dituzten robotak sailkatzeko proposamena egin du zientzialari talde batek. Robot hauen hedapena hain handia izan da, ezen beharrezkoa baita beren taxonomia finkatzea.

https://zientziakaiera.eus/2017/12/13/ate-joka-ari-diren-roboten-landa-gida/

Hedabideak ez omen dira anorexia eragiteko bezain boteretsuak

Gorputzarekiko atsekabearen jatorrian hedabideen eragina dagoela dioen sinesmena zabalduta dago, bai gizartean zein arlo akademikoan. Halere, ideia hori babesten duen froga nahikorik ez dagoela aldarrikatzen du ikertzaile batek.

https://zientziakaiera.eus/2017/12/06/hedabideak-ez-omen-dira-anorexia-eragiteko-bezain-boteretsuak/

Hizkuntza berria, puntako teknologia… eta izurria ekarri zituzten ekialdeko abeltzainek

Gaixotasunaren eragile den bakterioaren genomaren analisian oinarrituta, duela 5.000 urte inguru, Neolito aroko migrazioekin batera izurria Europara iritsi zela proposatu dute ikertzaileek.

https://zientziakaiera.eus/2017/11/29/hizkuntza-berria-puntako-teknologia-eta-izurria-ekarri-zituzten-ekialdeko-abeltzainek/

Emaitza ez hain gozoak azukrearen industriarako

AEBtako azukrearen industriak produktu horrek osasunean izan zitzakeen ondorioei buruz egindako ikerketak ezkutatu zituela salatu du ikertzaile talde batek, antza, emaitzek industriaren interesen kontra jotzen zutelako.

https://zientziakaiera.eus/2017/11/22/emaitza-ez-hain-gozoak-azukrearen-industriarako/

Ez omen gara sinesteko jaioak

Done Jakue bideko erromesekin egindako ikerketa batek dio erlijio sinesmenak ez daudela intuizioari edo arrazoiari lotuta. Hezkuntza edota kultura bezalako faktoreak jo dituzte erlijio sentimenduaren abiapuntutzat.

https://zientziakaiera.eus/2017/11/15/ez-omen-gara-sinesteko-jaioak/

Ilargian alkimia egiteko errezeta

Ilargiko erregolitoak baliatuz ura eta oxigenoa lortzeko teknika garatu du ikertzaile talde batek. Etorkizunean astronautentzako bizi-euskarri hobeak lortzeko bidea eman dezake garapenak, eta baita erregaia sortzeko ere.

https://zientziakaiera.eus/2017/11/08/ilargian-alkimia-egiteko-errezeta/

Oskolez osatutako termometroa, ezbaian

Zientzialari talde batek zalantzan jarri du antzinako ozeanoek izan zuten tenperatura zehazteko urtetan zehar erabili den irizpidea. Foraminiferoen bitartez egindako datazioak, beraz, okerrak izan litezke.

https://zientziakaiera.eus/2017/11/01/oskolez-osatutako-termometroa-ezbaian/

Itsasoetako babes guneak arrantza ziurtatzeko gakoak

AEBtako ekologoek egindako ikerketa batek dio itsasoetako babes guneen kudeaketa egokia eginez gero arrantzaleak ere garaile aterako direla. Espezie zehatzak babestea baino, ekosistemak babestuko dituzten eremuetan dago koska.

https://zientziakaiera.eus/2017/10/18/itsasoetako-babes-guneak-arrantza-ziurtatzeko-gakoak/

Hizkuntzalariek urtetan zehar erabilitako irizpidea okerra izan daiteke

Ozeano Barean erabiltzen diren hizkuntzen analisi batean oinarrituta, ikertzaileek ondorioztatu dute gramatika hiztegia baino ezegonkorragoa dela: orain arte hizkuntzalariek uste zutenaren kontrakoa, hain justu.

https://zientziakaiera.eus/2017/10/11/hizkuntzalariek-urtetan-zehar-erabilitako-irizpidea-okerra-izan-daiteke/

Zibilizazioa hormona baten gainean sustengatzen da

Aurretik sexuarekin eta maitasunarekin lotu bada ere, oxitozinak paper garrantzitsua betetzen du ere harreman sozialak sustatzeko orduan. Orain horren zergatia argitu dute. Etorkizunean epilepsia edota eskizofrenia sendatu ahal izateko lagungarri izatea espero dute ikertzaileek.

https://zientziakaiera.eus/2017/10/04/zibilizazioa-hormona-baten-gainean-sustengatzen-da/

Bakterioen transplantea, eraikin historikoak babesteko

Ikertzaileek eraikinetan karbonatoak sortzen dituzten bakterioak hartu, hazi eta berriro txertatuz ‘biozementua’ garatzea lortu dute. Granadako eraikin batean probatu dute metodo berria.

https://zientziakaiera.eus/2017/09/27/bakterioen-transplantea-eraikin-historikoak-babesteko/

Ez da Anbotoko Mari, ez: kutsadura da

Itsasontziek eragiten duten kutsadurak ekaitzen sorreran eragina duela proposatu dute zientzialariek. Munduan zehar sortzen diren tximistak ikertzean konturatu dira itsas garraioaren eta tximista kopuruaren arteko loturaz.

https://zientziakaiera.eus/2017/09/20/ez-da-anbotoko-mari-ez-kutsadura-da-2/

Barruko ahotsen jatorria identifikatu dute

Eskizofreniak eragiten dituen barruko ahotsak garunaren eremu zehatz batean sortzen direla iradoki dute zientzialariek. Pultsu magnetikoak erabilita gaixoen egoera hobetzea lortu dutela diote.

https://zientziakaiera.eus/2017/09/13/barruko-ahotsen-jatorria-identifikatu-dute/

Duela lau mila urte iritsitako errainak mintzatu dira orain

Europako lehen ‘zibilizazioan’ emakumeek izan zuten rola aztertu dute paleogenetika eta isotopoen azterketa batu dituen ikerketa batean. Migrazio handiak baino, norbanakoen mugikortasunaren garrantzia azpimarratu dute.

https://zientziakaiera.eus/2017/09/06/duela-lau-mila-urte-iritsitako-errainak-mintzatu-dira-orain/

Mikrobiota eta sabeleko minaren arteko lotura aurkitu dute

Hesteetako mikrobiota sabeleko minari lotuta egon daitekeela proposatu du nazioarteko ikertzaile talde batek.

https://zientziakaiera.eus/2017/08/30/mikrobiota-eta-sabeleko-minaren-arteko-lotura-aurkitu-dute/7

Adiskiderik hoberenak, erraietatik

Analisi genetikoan oinarrituta, txakurrak hain adiskidetsuak izatearen arrazoia bi gene zehatzetan kokatu dute ikertzaileek.

https://zientziakaiera.eus/2017/07/26/adiskiderik-hoberenak-erraietatik/

Nola irakatsi autoei zintzoak izaten

Ikerketa batek dio gizakien erabaki etiko eta moralak eredu estatistikoen arabera kodetu daitezkeela, ibilgailu autonomoak horren arabera jokatzeko gai izan daitezen.

https://zientziakaiera.eus/2017/07/12/nola-irakatsi-autoei-zintzoak-izaten/

Informazioaren ‘janari lasterrean’, gezurra garaile

Sare sozialetan gezurrak nola zabaltzen den aztertu dute zientzialariek eta ondorio garbia atera dute: informazio gehiegi dago eta jasotzailearen arreta mugatua da.

https://zientziakaiera.eus/2017/06/28/informazioaren-janari-lasterrean-gezurra-garaile/

Gizaki modernoen sorlekua eta abiapuntua dantzan

Duela 300.000 urteko Homo sapiens espezieko arrastoak topatu dituzte Marokon. Aurkikuntzak 100.000 urte atzeratuko luke gure espeziearen jatorria.

https://zientziakaiera.eus/2017/06/14/gizaki-modernoen-sorlekua-eta-abiapuntua-dantzan/

Berdintasuna, argi-urtetara dagoen aukera

Astronomiaren alorrean, generoa dela eta izaten den alborapena kuantifikatu dute, lehenengo aldiz. Emakumezkoek sinatutako artikuluek sistematikoki aipamen gutxiago jasotzen dutela aurkitu dute.

https://zientziakaiera.eus/2017/05/31/berdintasuna-argi-urtetara-dagoen-aukera/

Glaziarren gainbeherak nazioarteko segurtasunean eragin dezake

Mundu osoan, glaziarrak urritzen ari dira klima-aldaketaren ondorioz. Horietako batzuk bereziki garrantzitsuak dira nekazaritza eta industriarako; Erdialdeko Asian, esaterako, 800 milioi lagun inguru horiei lotuta daude.

https://zientziakaiera.eus/2017/05/17/glaziarren-gainbeherak-nazioarteko-segurtasunean-eragin-dezake/

Lurpetik erauzitako altxor ikusezina

Historiaurreko material genetikoa sedimentuetan bertan eskuratzea lortu dute aurrenekoz, bestelako hezur edo material organikoren beharrik izan gabe. Giza eboluzioaren eremuan eta, oro har, iraganaren ezagutzan iraultza ekar dezake teknika berriaren garapenak.

https://zientziakaiera.eus/2017/05/03/lurpetik-erauzitako-altxor-ikusezina/

Mens sana… ondo elikatutako gorputzean

Elikadura eta garunaren osasuna eskutik doazela berretsi du ikertzaile talde batek. Plazaratutako emaitzen arabera, dieta mediterraneoa jarraitzen duten adineko pertsonen garuna ohi baino gutxiago uzkurtzen da.

https://zientziakaiera.eus/2017/04/19/mens-sana-ondo-elikatutako-gorputzean/

Lurretik kanpoko munduetan hondarrezko gazteluak eraikitzen

Huygens espazio zundak bertan lurra hartu zuenetik, Titanek zientzialarien arreta erakarri du. Orain, Saturnoren ilargirik handienean dunek hartzen duten norabide bitxia karga elektrikoari zor zaiola iradoki dute ikertzaileek.

https://zientziakaiera.eus/2017/04/05/lurretik-kanpoko-munduetan-hondarrezko-gazteluak-eraikitzen/

Ikusezinaren erresistentzia, egundoko kezka

Norberaren gustuak askotarikoak izanda ere, jende gehienak onartuko du antibioerresistentzia hitza ez dela batere polita. Ez dirudi, bada, poesia bat abiatzeko modukoa. Baina terminoaren atzean dagoen paisaia are itsusiagoa da. Antibiotikoen aurrean lasai asko mantentzen diren bakterioei esaten zaie antibioerresistente, eta mundu mailako arazoa bihurtu da egun.

https://zientziakaiera.eus/2017/03/22/ikusezinaren-erresistentzia-egundoko-kezka/

Bizia itsaspeko sehasketan kulunkatu zen

Nondik gatoz? Nora goaz? Bigarren galderari erantzutea zinez zaila da, iluntasunez beteriko bidea baita gizakiarena. Baina lehen galderaren erantzuna gero eta gertuago dago, arlo askotako zientzialariak bizia non, noiz eta nola sortu ote zen argitu nahian lanean ari direlako.

https://zientziakaiera.eus/2017/03/08/bizia-itsaspeko-sehasketan-kulunkatu-zen/

Anuncios